Magistrale Rekentools & Kwaliteitscontrole
Professionele rekenhulpen voor de officina-apotheker: van capsule-uniformiteitstesten (Europese Farmacopee 2.9.5) en gelule-vulstofberekeningen tot grondstofcorrecties (Nystatine, Foliumzuur), alcoholverdunningen en het officiële suppositoria-protocol met verdringingsfactoren.
Kwaliteitscontrole Gelules & Verdeelde Poeders
Conform Europese Farmacopee (Ph. Eur. 2.9.5: Uniformity of Mass of Single-Dose Preparations) & TMF.
A. In-Process Controle Mengsel (≤ 2.0% Afwijking)
Wacht op invoerPraktijkcontrole massa-uniformiteit (20 eenheden)
| Eenheid | Gewicht (mg) | Afwijking S (%) | Beoordeling |
|---|
Gelulemaat & Vulstof Rekenmodule
Gevalideerde vulstofgewichten (Lactose x0.85 verdichting, Mannitol en Volume in ml).
Tabel 1: Lactose Vulstofgewicht (g) met Factor x0.85
| Maat | 10 st | 20 st | 30 st | 60 st | 90 st | 120 st | 300 st | 600 st |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 4 | 1.28 | 2.55 | 3.83 | 7.65 | 11.48 | 15.30 | 38.25 | 90.00 |
| 3 | 1.70 | 3.40 | 5.10 | 10.20 | 15.30 | 20.40 | 51.00 | 120.00 |
| 2 | 2.13 | 4.25 | 6.38 | 12.75 | 19.13 | 25.50 | 63.75 | 150.00 |
| 1 | 2.55 | 5.10 | 7.65 | 15.30 | 22.95 | 30.60 | 76.50 | 180.00 |
| 0 | 3.40 | 6.80 | 10.20 | 20.40 | 30.60 | 40.80 | 102.00 | 240.00 |
| 00 | 4.25 | 8.50 | 12.75 | 25.50 | 38.25 | 51.00 | 127.50 | 300.00 |
| 000 | 6.38 | 12.75 | 19.13 | 38.25 | 57.38 | 76.50 | 191.25 | 450.00 |
Tabel 2: Mannitol Vulstofgewicht (g)
| Maat | 10 st | 20 st | 30 st | 60 st | 90 st | 120 st | 300 st | 600 st |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 4 | 1.19 | 2.38 | 3.57 | 7.13 | 10.71 | 14.26 | 35.70 | 71.30 |
| 3 | 1.58 | 3.17 | 4.75 | 9.50 | 14.25 | 19.00 | 47.50 | 95.00 |
| 2 | 1.98 | 3.96 | 5.94 | 11.88 | 17.82 | 23.76 | 59.40 | 118.80 |
| 1 | 2.38 | 4.75 | 7.13 | 14.25 | 21.39 | 28.50 | 71.30 | 142.50 |
| 0 | 3.17 | 6.33 | 9.50 | 19.00 | 28.50 | 38.00 | 95.00 | 190.00 |
| 00 | 3.93 | 7.87 | 11.88 | 23.75 | 35.64 | 47.50 | 118.80 | 237.50 |
| 000 | 5.94 | 11.87 | 17.82 | 35.63 | 53.46 | 71.26 | 178.20 | 356.30 |
Nystatine Grondstofcorrectie & Vracberekening
Conform De Westvlaamse Dienst Beroepsontwikkeling. Corrigeert gehalte op droge stof naar werkelijke totale massa.
Formule: Gehalte totale massa = Gehalte droog × [ (100 - % verlies na drogen) / 100 ]. Af te wegen massa = Voorgeschreven IE / Werkelijk gehalte per mg.
Foliumzuur Berekeningstool & Trituraties
Conform De Westvlaamse Dienst Beroepsontwikkeling. Corrigeert watergehalte en zuiverheid uit analysecertificaat.
Alcoholverdunning met volumetrische aanvulling (ad volume)
Bereken snel het benodigde volume geconcentreerde alcohol (bv. 96° of 94°) om het gewenste volume en percentage (bv. 70° ontsmettingsalcohol) te bereiden.
Bereidingsinstructie (TMF):
1. Meet exact 364.58 ml alcohol van 96° af.
2. Breng over in een gecertificeerde maatkolf en leng aan met gezuiverd water tot een totaal volume van 500 ml (ad 500 ml).
• Farmaceutische opmerking: door het aanlengen tot het merkteken wordt de volumacontractie (krimp) tussen water en ethanol automatisch nauwkeurig gecorrigeerd.
Suppositoria & Ovulen: Protocol & Verdringingsfactoren
Conform Belgisch protocol: M = (X + 3) × E − [ (X + 3) × f × S ]. Bevat database van 60+ stoffen.
Actieve Stof (Farmacon) & Verdringingsfactor f
Formule: M = (13 × 2.00 g) − (13 × 0.68 × 0.50 g) = 26.00 g − 4.42 g = 21.58 g basis afwegen.
Officieel Bereidingsprotocol Suppositoria (TMF)
- Weeg de berekende hoeveelheid suppobasis af en smelt voorzichtig au bain-marie.
- Laat de basis al roerend afkoelen tot nabij het crèmesmeltpunt (half gestold/viskeus).
- Voeg de fijn gewreven actieve poeders geleidelijk toe en meng homogeen.
- Giet vlot uit in de vooraf gekalibreerde moules tot een lichte bolle meniscus ontstaat.
- Laat volledig afkoelen (eventueel 15 minuten in de koelkast).
- Strijk de bovenzijde van de suppo's glad af met een warmgestookte spatel.
- Druk de moule voorzichtig in en ontvorm de zetpillen.
Update werkwijze: Verwrijf 150 mg collargol zorgvuldig met 500 mg mannitol tot een fijn homogeen mengsel. Voeg dit vervolgens zoals een normaal poeder toe aan de gesmolten basis bij het crèmesmeltpunt.
(Verdringingsfactor van Collargol = 0.65).
Tabel: Verdringingsfactoren in Adeps Solidus
| Farmacon / Grondstof | Verdringingsfactor (f) |
|---|